UF-schuim onder de loep

De recente media-aandacht voor ureumformaldehydeschuim (UF-schuim) en mogelijke blootstelling aan formaldehyde heeft geleid tot maatschappelijke aandacht en vragen van bewoners, woningcorporaties en andere betrokken partijen.

UF-schuim wordt al jaren toegepast als isolatiemateriaal in spouwmuren en heeft in meerdere woningen gezondheidsklachten veroorzaakt. De discussie over veiligheid, normering en verantwoordelijkheid vraagt om zorgvuldige, feitelijke duiding. Als onafhankelijke deskundige op het gebied van arbeidshygiëne en gevaarlijke stoffen zet RPS de belangrijkste feiten en aandachtspunten op een rij.

Wat zijn de risico’s van de stof formaldehyde?

Formaldehyde kan bij kortdurende blootstelling ogen, neus en keel irriteren. Dit kan leiden tot hoesten, hoofdpijn en benauwdheid. Mensen met astma, allergieën, jonge kinderen en ouderen zijn gevoeliger voor deze klachten. De klachten verdwijnen doorgaans wanneer de blootstelling stopt, bijvoorbeeld wanneer iemand naar buiten gaat.

Bij langdurige blootstelling bestaan ook bij lagere concentraties risico’s op ernstige luchtwegaandoeningen en het ontwikkelen van kanker. Ook bij concentraties die niet ruikbaar zijn en geen directe klachten veroorzaken, kan dit risico aanwezig zijn.

In recente renovatieprojecten zijn verhoogde emissies en gezondheidsklachten gemeld. Wat zegt dat over de toepassing van UF-schuim in de praktijk?

Het gebruik van UF-schuim kan acute gezondheidsschade veroorzaken. De GGD raadt toepassing daarom af, totdat duidelijk is of en hoe UF-schuim veilig kan worden toegepast.

UF-schuim wordt door veel deskundigen ontraden, maar is niet verboden. Hoe is dat te verklaren?

Dat is aan de overheid. RPS staat voor transparante communicatie over mogelijke gezondheidsrisico’s voor bewoners en treedt op als onafhankelijke partij om risico’s in kaart te brengen.

Uit diverse onderzoeken van RPS komen duidelijke aanwijzingen naar voren dat de volksgezondheid in het geding kan zijn. Tegelijkertijd zijn er binnen RPS ook meerdere onderzoeken uitgevoerd waarbij geen gezondheidsschadelijke concentraties zijn aangetroffen.

Wat zegt arbeidshygiënische expertise over het toepassen van een product als UF-schuim?

Formaldehyde is in de basis een risicovolle stof. De vraag is dan ook of toepassing van een dergelijk product nog wenselijk is, zeker wanneer er alternatieven beschikbaar zijn zonder kankerverwekkende eigenschappen.

Vanuit arbeidshygiënisch perspectief geldt hierbij de strategie: eerst de bron (oorzaak) verwijderen. Het voorkomen van blootstelling heeft altijd de voorkeur boven het achteraf corrigeren met maatregelen.

Betekent de aanwezigheid van UF-schuim in een woning automatisch dat er gezondheidsklachten zullen ontstaan?

Nee, dat is niet automatisch het geval. Of er daadwerkelijk een risico ontstaat, hangt onder meer af van de werkwijze van de isoleerder en de gebruikte bouwmaterialen. Indien de juiste voorzorgsmaatregelen zijn genomen en het product correct is aangebracht, leidt dit niet automatisch tot gezondheidsklachten.

Of er daadwerkelijk sprake is van een gezondheidsrisico hangt af van de concentratie formaldehyde in de binnenlucht, de duur van blootstelling en de specifieke bouwkundige situatie. De enkele aanwezigheid van UF-schuim zegt daarom niet alles over het daadwerkelijke risico.

Als er zorgen of klachten zijn, wat is dan een zorgvuldige aanpak?

Bij gezondheidsklachten is het verstandig direct contact op te nemen met de GGD. De arbeidshygiënisten van RPS ondersteunen bij het in kaart brengen van mogelijke risico’s, met als doel potentiële gezondheidsschade bij bewoners te voorkomen.

Hoe weet ik of ik een risico loop of heb gelopen?

Met een luchtonderzoek in de woning kan worden vastgesteld hoeveel formaldehyde zich in de binnenlucht bevindt. Er geldt een maximale richtwaarde voor formaldehyde in woningen. Een arbeidshygiënist van RPS vergelijkt de gemeten concentraties met deze richtwaarde.

De uitkomst moet altijd worden geïnterpreteerd in samenhang met ventilatie en duur van blootstelling. Op basis daarvan beoordeelt de arbeidshygiënist of sprake is van een gezondheidsrisico.

UF-schuim is de afkorting voor Ureum-Formaldehydeschuim. UF-schuim is een isolatiemateriaal waarmee je de buitenmuren van je huis kunt isoleren. Een isolatiebedrijf spuit het als vloeistof in de spouw, daar hardt het uit tot een vast schuim. Tijdens en na het uitharden komt het gas formaldehyde vrij. Dit gas kan in de woning terechtkomen. Formaldehyde is een kleurloos gas dat bij hogere concentraties een prikkende geur geeft.